محقق: مریم قهرمانی        استاد راهنما: حجت الاسلام انصاری    زمستان 84

چکیده

اسلام و هنر ( موسیقی در اسلام) عنوان این تحقیق می باشد

از آن جایی که هنر ، چون رودخانه زاینده رو به افزایش می باشد که در تمامی جوامع جریان دارد و در هر لحظه در حال پیشرفت و رشد می باشد و این چشمه جوشان در کشور ما در تمامی زمان ها در حال جریان بوده و هرگز به خشکی نمی انجامد ، هریک از ما در هر جایگاهی که باشیم چه هنرمند، چه مخاطب هنر باید سعی و تلاشمان برای این باشد که موج هنر را به اعتلا برسانیم .

هنر ابعاد مختلفی دارد از هنر تصویری گرفته تا هنر ساز و آواز . و ما می بینیم هنری که از آهنگ و آواز متشکل شده – موسیقی – در عصر حاضر به تنوع و وسعت بسیاری رسیده، به طوری که تمیز دادن بین انواع و اقسام آن برای عامه مردم ، مشکل به وجود آورده . هدف این تحقیق ، تبیین و مشخص نمودن مرزی بین دو موسیقی – ماهیت و ویژگی موسیقی – و تاثراتی که از آن منعکس می شود بپردازد تا جاییکه می رسد به بحث آواز لهوی که از آن با عنوان غنا یاد می کنند . بنابراین، اصل مسئله مورد بحث در این تحقیق ، بحث موسیقی به طور مطلق و بحث غنا(آواز لهوی) از منظر اسلام و شریعت می باشد.

دامنه این تحقیق به این صورت می باشد، که ابتدا از تعریف و بررسی هنر آغاز نموده و اینکه اصلا هنر به چه معناست ؟ چه انواع و اقسامی دارد؟ مرز بین هنر و هنر اسلامی چه می باشد؟ آیا هنر صرفا هنر مسلمانان است ؟ تا می رسد به معنویت اسلامی در بعد هنر و بعد از این مباحث به سوی یک قسم از هنر که بسیار با ارزش هم می باشد و آن هنر موسیقی است ، رهنمون می شود و سپس اصل تحقیق آغاز می شود. در این موضع از تحقیق هم ابتدا به اصل موسیقی نگاه شده ،پیشینه آن یعنی از چه زمانی آغاز شده و علم آن را چه کسانی مطرح نمودند ، می پردازد و همین طور مباحثی که تحت عنوان مباحث نظری موسیقی می باشد . در بعد مباحث علمی هم ، به شکل و تاثراتی که از موسیقی ناشی می شود پرداخته می شود.

در بین انواع موسیقی ها ، موسیقی سنتی هم برای خود جایگاهی دارد که قسمت دیگر تحقیق به این موضوع و بحث تصوف و تاثیر آن ها بر یکدیگر می پردازد

اما قسمت اصلی تحقیق از آن جایی آغاز می شود که به بررسی ماهیت آواز لهوی پرداخته که بیشترین حجم تحقیق را شامل شده است.

منابعی که مرا در تدوین این پایان نامه یاری کرده اند، منابع کتابخانه ای می باشد. کتابهایی که در مورد هنر بوده اند و کتاب هایی که در مورد موسیقی بوده اند که بیشترین کتاب ها در این مورد، کتاب های فقهی می باشند.

برخی از واژگان کلیدی این تحقیق عبارت هستند از :

هنر رحمانی ، هنر شیطانی، شیدایی،تعهد،معنویت،سماع، غنا، لهو و لغو ، الحان، ایقاع، حالت جد و...

در این تحقیق ما به پاسخی برای برخی شبهات دست یافتیم . از جمله اینکه اسلام هرگز به طور مطلق با هنر و هنر مند مخالفت نمی کند، بلکه برخی هنرها که در جهت تعالی بشر در حرکت و تلاش هستند بسیار مورد پسند اسلام می باشند و اسلام و شریعت ناب محمدی با آغوشی گرم از آنها استقبال کرده اند . حتی در مورد موسیقی هم که هیاهوی بسیاری دارد، اسلام به طور مطلق از آن روی برنگردانده و تنها آن دسته از موسیقی هایی که بر خلاف هدف و غرضی عقلایی و برضد انسانیت انسان ها می باشد، مورد حکم حرمت قرار گرفته اند . و موسیقی غنائی که بسیار بحث ایجاد نموده ، جزئی از موسیقی باطل و حرام می باشد و خود غنا هم اگر داخل ر موضوع حرام قرار گیرد، حرام می شود.

الحمدلله الذی له ما فی السموات و ما فی الارض و له الحمد فی الاخره و هم الحکیم الخبیر