محقق: اعظم فرهاد کیا        استاد راهنما: خانم رضازاده        زمستان 84

چکیده

موضوع این پژوهش عدالت در اندیشه های علی علیه السلام و اهل سنت می باشد . و هدف از ارائه آن ، بیان تعریف صحیح از عدل با استفاده از لغت نامه ها ، قرآن و سنت نبوی، و همچنین بیان اندیشه های علی علیه السلام و اهل سنت در رابطه با اصل عدالت می باشد و غایت نهایی آن این است که مخاطب پس از مطالعه این پژوهش علاوه بر دستیابی به تعریف صحیحی از عدل ، تفاوت عدالتی که نشات گرفته از عدالت خداوندی است را با عدالتی که نشات گرفته از تعاریف بشر از عدل می باشد دریابد . و به این مطلب مهم پی ببرد که عدالتی را خداوند در میان بشری می خواهد که مصداق عدل الهی باشد.

دامنه این تحقیق بسیار گسترده است چرا که اصل عدالت ، از اصول حاکم در جهان طبیعت می باشد و هدف همه ادیان الهی هم تحقق این اصل بوده است ، و دین مبین اسلام نیز ، تحقق عدالت را سر لوحه اهداف خود قرار داده است و لذا تمامی آدمیان باید بر محقق کردن این اصل همت گمارند ، چرا که عدالت چه در حوزه فردی و چه در حوزه اجتماعی ، سلامت فرد و جامعه و از طرفی رضا و خشنودی خداوند را به دنبال دارد.

در نگارش این پژوهش ، علاوه بر استفاده از منابع معتبر موجود در کتابخانه ها، از منابع اینترنتی نیز استفاده شده است . روش انجام کار کتابخانه ای میباشد

نتیجه اخذ شده از این پژوهش این بود که میان عدالتی که مصداقی از عدالت الهی است با عدالتی که برخاسته از تعاریف بشر از عدل است تفاوت بسیاری وجود دارد. در اندیشه اسلامی ، ریشه و مبنای عدالت ، الهی و وحیانی است . اجرای شریعت ارمغان آورنده عدالت محض و آرمانی است . چنین عدالتی با عقل و خرد عملی همسان است ، زیرا اسلام دیانت خویش را عقلانی می داند . عدالت آرمانی ، مایه اصی خود را از سرچشمه خویش ، یعنی عدل الهی اخذ کرده است .

تعیین مصادیق عدالت علاوه بر شریعت، به عهده مترجمان و مفسران وحی یعنی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه معصومین علیهم السلام است ، بنابراین با حذف و مطرود کردن سنت و سیره آنان ، خواه ناخواه مصادیق اجرای عدالت از دسترس مردم محو خواهد شد و عدالت به ورطه انزوا کشانده خواهد شد. چنانکه در فصول آخر این پژوهش پس از معرفی مصادیق عدل الهی ( عدالت در اندیشه های علی علیه السلام) و عدل بشری ( عدالت در اندیشه های اهل سنت) به چنین نتیجه ای دست خواهید یافت.

به طور خلاصه زمانی که میان عدالت الهی و بشری تفاوت بسیاری باشد ، خودکامگی ، سلب آزادی ، ویرانی اجتماعی، یاس و رخوت عمومی ، نزول توانمندی ها و ... از عوارض مخرب این تفاوت هاست

در این جا مناسب است که برخی از واژگان مهم به کار رفته در این رساله ذکر گردد: عدالت، ظلم ، عدالت اجتماعی، خودکامگی و تغلب ، واقع گرایی.